بابا لنگ دراز در شیکاگو

این یادداشت در واقع یک حاشیه است. اول به خاطر آنکه نگارنده نمی خواهد بدون گردآوری اطلاعات لازم یادداشت چهارم خود را درباره جنگهای استقلال بنویسد. دوم به خاطر آنکه نمی توان درباره تاریخ کشوری صحبت کرد بدون آنکه چگونگی امروز آنرا بیان کرد.

نه تنها ما ایرانیان که خود را وارث تمدنی بیست و پنج قرنی می دانیم بلکه اروپاییان، اعراب، هندیان و سایر ملل هم به ایالات متحده به چشم کشوری جوان و بی تاریخ می نگرند. نمی توان کتمان کرد که از تاسیس اولین شهر به معنای مدنی آن، که شرق و غرب درباره آن تفاهم دارند، در آمریکای شمالی تنها  چهار صد سال می گذرد. با این حال با جوان پنداشتن این کشور بسیاری فراموش می کنند که به نهادهای آن بنگرند.

در حالیکه ایالات متحده آمریکا به عنوان یک کشور تنها 230 سال تاریخ دارد بسیاری از نهادهای مدرن آن  قدمتی دو قرنی دارند: دادگاهها، هیات منصفه، استقلال سه قوه، مجالس ایالتی، انتخاب مقامات محلی و ملی. در بسیاری از ایالات کلانتر، شهردار، دادستان، اعضاء شورای شهر و حتی قضات به وسیله رای مستقیم شهروندان انتخاب می شوند و این انتخابات طی دو قرن گذشته برگزار شده است.  در حالیکه آمریکا کشوری جوان است، نهادهای مدرن آن سنتهای ویژه خود را دارند و در این سنتها به مراتب کهنتر ازنهادهای مدرن  بسیاری از کشورهای کهنسال هستند.

شاید در همین نکته بخشی از پارادوکس آمریکا نهفته باشد. در حالیکه مفاهیمی مانند آزادی و دمکراسی در بسیاری از نقاط جهان مفاهیم نوینی به شمارمی آیند، این مفاهیم جز سنتهای جامعه آمریکایی شده است و برای عامه تصور دنیایی بدون این  مفاهیم میسر نیست.

نکته دیگر درباره تاریخ این سرزمین ثبت دقیق حوادث آن است.  از هر یک از شخصیتهای تاریخ ایالات متحده آمریکا مدارک  بسیاری برجا مانده است که تحقیق درباره ایشان و فهم دورانشان را آسان می کند. این مدارک شامل یادداشتهای شخصی، نامه های، خاطرات اطرافیان، گزارشات مطبوعات و صدها نکته دیگر است.

 به عنوان مثال درباره ژنرال رابرت لی فرمانده ارتش کنفدراسی در جنگ داخلی در تاریخ می خوانیم که در ملک یکی از اقوام مادریش به دنیا آمده است، چون مادر باردارش برای رسیدگی به امور خانوادگی در سفر بوده است. نامه های پیش از این سفر و پس ازآن موجود است. ذکر مثالی از تاریخ معاصر ایران خالی از لطف نیست: درباره محل تولد رضاخان پهلوی و چگونگی آن یا پدر او تقریبا جز یکی دو خاطره سند تاریخی دیگری در دست نیست. در حالیکه هفته نامه های دانشجویی بعضی از دانشگاههای آمریکا بیش ار یکصد سال است که منتشر می شوند، روزنامه های ملی ایران مانند اطلاعات و کیهان هنوز منتظرصد سالگی و هفتاد سالگی خود هستند.  

 با جوان و بی تاریخ انگاشتن آمریکا بسیاری ساده انگارانه از مطالعه 230 سال تاریخ به دقت ضبط شده آن و مطالعه سنتهای دویست ساله  آن در تمرین حق رای و گسترش جامعه مدنی صرفنظر می کنند. به نظر میرسد وقت تجدید نظر در این برداشت فرارسیده است.